Stroke unit | GZA Ziekenhuizen
 

Stroke unit

Wij proberenen met onze eenheid voor beroertezorg de meest accurate en meest up- to-date mogelijke opvang van mensen met acute beroerte of TIA te realiseren.

De slogan in de beroertezorg is “time is brain” of “tijd is hersenen”.
Deze slogan betekent dat hoe sneller je in actie schiet bij symptomen van een beroerte, hoe meer hersenen je redt, hoe meer hersenen je spaart.

Wat is een beroerte ?

Het woord beroerte of cerebrovasculair accident (afgekort: CVA) is een verzamelnaam voor de volgende mogelijke ziektebeelden:

  • herseninfarct of zogenaamd: “ischemische” beroerte
  • hersenbloeding: of “hemorragische beroerte”.

De meest voorkomende vorm is deze van het herseninfarct in meer dan 80 % van der gevallen (hiervoor wordt dus niet het woord “bloeding” gebruikt: “bloeding” wordt enkel gebruikt bij die vormen van beroerte waarbij bloed in de hersenen terecht komt).
In de volksmond wordt een beroerte ook wel eens een “attack” genoemd.  Dit komt wellicht door het feit dat het hier frequent mensen betreft die tot net voordien volkomen normaal functioneerden en bij wie er zich plots blijvende symptomen van lichamelijke of neurologische uitval ontwikkelen.

Een herseninfarct of ischemische beroerte ontstaat wanneer een slagader in de hersenen verstopt raakt.  Wanneer de slagader verstopt is kan er geen bloed en dus ook geen zuurstof meer door deze slagader.  Dit betekent dat de plaats in de hersenen die geen bloed/zuurstof meer krijgt, beschadigd raakt of afsterft. 

Vermits elke regio in de hersenen, zoals bekend, zijn eigen functie heeft, zal de uitval bepaald worden door de regio waarin de beschadiging is opgetreden.

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van verstoppingen.  Dit kan gebeuren door plaatselijke aderverkalking of bv. ook door een klonter vanuit een andere slagader de hersenen binnenraakt.

Belangrijk in dit verband is het noteren van het bestaan van een zogenaamd TIA.
TIA is net zoals de term CVA een afkorting waarbij deze een afkorting is uit het Engels: “Transient Ischaemic Attack” ofwel, letterlijk vertaald, voorbijgaande aanval van zuurstoftekort.

Eigenlijk geldt ook voor een TIA de slogan “time is brain” want:

  • wanneer de symptomen ontstaan weten we eigenlijk niet of deze wel degelijk van voorbijgaande aard zijn en of er uiteindelijk geen beroerte zal volgen.
  • een TIA heeft ook een ontstaansreden en deze is ook na het TIA nog steeds aanwezig. Een TIA wordt aldus beschouwd als een risicofactor voor het later ontwikkelen van een echte beroerte of CVA.  Men kan in die zin een TIA zien als een waarschuwing voor het mogelijk ontwikkelen van een beroerte.
    Wetenschappelijke studies tonen dan ook aan dat in een belangrijk deel van de CVA’s er zich in de enkele weken voordien een TIA had voorgedaan.
    Als deze TIA’s telkens op een adequate manier zouden worden behandeld, schakelt men dus eigenlijk op termijn een belangrijk percentage beroertes uit.

Een en ander betekent dat net zoals CVA een TIA een belangrijke reden is om iemand onmiddellijk naar het ziekenhuis te verwijzen.

De hersenbloeding is de tweede meest voorkomende oorzaak van een CVA.  Een hersenbloeding wordt veroorzaakt door het scheuren van een bloedvat waardoor vlakbij het bloedvat bloed in de hersenen komt.
Een en ander heeft dikwijls te maken met een veranderde kwaliteit van de bloedvatwand.
Heel vaak speelt ook een hoge bloeddruk een belangrijke rol.
Ook onderliggende afwijkingen t.h.v. de bloedvaten zelf  zijn mogelijke oorzaken: bv. een “bel” dat zich op een bloedvat ontwikkelt (aneurysma) of een kluwen van abnormale en minder sterk opgebouwde bloedvaten (arterioveneuze malformaties).
Ook stelt men, vooral bij ouderen, soms een veranderde kwaliteit en andere eiwitten in de bloedvatwand vast waardoor dit ook makkelijker spontaan bloedt (amyloid angiopathie).
Een aparte groep van dergelijke bloedingen is de subarachnoidale bloeding.  Dit is eigenlijk een bloeding niet in maar rond de hersenen met als meest frequente oorzaak een bel of blaasje op een slagader in de hersenen.  Ook dit is een aandoening die snel en effectief moet behandeld worden. 

Men dient enerzijds hersenbloedingen te voorkomen, maar anderzijds ook dat er zich in de tweede plaats een herseninfarct ontwikkelt. De hersenen hebben immers de gewoonte om bepaalde bloedvaten die op deze manier bloeden spontaan af te sluiten wat opnieuw minder zuurstofvoorziening van bepaalde gebieden met zich meebrengt en dus op zich ook een infarct kan uitlokken. Een preventieve behandeling is hier dus nodig.

In een hersenbloedvat kan zich een bloedklontertje vormen. Dit ontstaat meestal op een beschadigd gedeelte van de bloedvatwand.  Uiteindelijk kan de klonter dermate groeien dat het bloedvat volledig verstopt raakt.  Dit noemt men een trombose.
De bloedklonter kan ook vanuit elders in het lichaam komen en circuleren tot hij in een fijn bloedvat komt vast te zitten (embolie).

Welke symptomen kunnen wijzen op een beroerte ?

Internationaal is hiervoor een vierletterwoord en ezelsbruggetje ontwikkeld om deze symptomen beter te onthouden.  Het letterwoord is “FAST”, uit het Engels vertaald: snel. Het is dan ook onmiddellijk duidelijk dat er snel moet gereageerd worden.
Voor een mooi gevisualiseerde uitleg van FAST verwijzen wij ook naar www.herkeneenberoerte.be.
 
FAST (face-arm-speech-time)

  • Face (gezicht): vraag aan betrokkene om te lachen of de tanden te laten zien.  Bij scheefstand van de mond of bij naar beneden hangen van de mondhoek kan dit wijzen op een beroerte.
  • Arm: vraag aan betrokkene om beide armen voor zich uit te strekken met de handpalm naar boven.
    Als een arm naar binnen draait en uitzakt, kan dit wijzen op een beroerte. Meestal vraagt men bij de testen de ogen te sluiten waardoor een patiënt die in de gaten zou krijgen dat de arm uitzakt dit niet kan zien om te corrigeren.
  • Speech: (spraak): vraag betrokkene om te praten.  Als dit onduidelijk is, als er woordvindingsstoornissen zijn of woordvormingsstoornissen kan dit duiden op een beroerte.  U kunt vragen aan betrokkene om tot 10 te tellen.  Wanneer hij cijfers herhaalt of verkeerd uitspreekt kan dit het gevolg zijn van een beroerte.
  • Time: (tijd): we verwijzen naar de slogan “time is brain”.  Het is heel belangrijk om snel te reageren bij een beroerte.  Hoe sneller iemand een behandeling krijgt, hoe meer kans op beperkte uitval of  herstel op termijn.

Herken jij een beroerte ?

U kunt alvast oefenen op deze website: www.herkeneenberoerte.be

Klassieke symptomen kunnen aldus zijn:

  • bewustzijnsstoornissen, verwardheid
  • hevige hoofdpijn, al dan niet met braken
  • epilepsie
  • krachtsverlies of verlamming van het aangezicht, een arm of een been, meestal aan één kant, zowel links als rechts
  • verlies van gevoel in dezelfde regio, dwz. aangezicht, arm of been
  • spraakmoeilijkheden, zowel op gebied van het vormen van de spraak, als het begrijpen van de spraak
  • gezichtsklachten zoals wazig zien, minder goed zien, dubbel zien
  • evenwichtsstoornissen, gangmoeilijkheden, duizeligheid

Vanaf de eerste ziektesymptomen is snelle doorverwijzing naar het ziekenhuis vereist.

Een eerste georganiseerde oppuntstelling gebeurt op de afdeling spoedopname waarbij een aantal onderzoeken dringend kunnen worden uitgevoerd om zo de diagnose te bevestigen en adequate behandeling op te starten, zoals bv. onmiddellijk een klonter oplossen of verwijderen. 

Hoe wordt een beroerte behandeld?

Zoals reeds gezegd is snel reageren van het grootste belang. De eerste 4,5 uur zijn het belangrijkst, omdat dan een behandeling mogelijk is waarbij men intraveneus bloedverdunners toedient, waardoor de bloedklonter word opgelost (trombolyse : oplossen van de trombus of klonter).
De grens ligt op 4,5 uur omdat er anders een te groot risico is op hersenbloeding door deze behandeling.

Indien er geen contra-indicaties zijn voor een dergelijke trombolyse (zoals bv. stollingsstoornissen, recente operatie ed., ) kan deze behandeling worden uitgevoerd en een erg groot verschil in de prognose op termijn maken.

In een bepaald aantal gevallen kan het gebeuren dat de klonter bv. van die aard is, dat hij door trombolyse niet kan worden opgelost. Dan kan onmiddellijk aansluitend worden bekeken of de klonter door middel van interventionele neuroradiologie kan verwijderd worden (de zogenaamde trombectomie).

Eens de acute fase voorbij wordt de patiënt gehospitaliseerd in de eenheid voor beroertezorg waar alle vitale parameters worden opgevolgd (bloeddruk, hartritme, temperatuur ed.) en behandeld.
Ook gebeuren er systematisch een aantal onderzoeken om de oorzaak van de beroerte op te sporen om op die manier dergelijke risicofactor op termijn uit te schakelen en het risico op herhaling te verminderen.

Beroertezorg

Terzelfdertijd start op de eenheid voor beroertezorg de revalidatie met de hulp van een multidisciplinair team.
Hier worden de fysiotherapeut, kinesist, logopedist, ergotherapeut en sociale dienst in het verder herstel betrokken.

U vindt een illustratie hiervan in een filmpje dat wij op onze eenheid voor beroerte hebben gemaakt.

GZA Ziekenhuizen campus Sint-Augustinus beschikt hier, in wereldprimeur, over specifieke zogenaamde intelligente herstelkamers, waar omgevingsfactoren zoals licht, geluid en projectie het revalidatieproces beïnvloeden.

Indien nodig verhuist betrokkene vervolgens naar een gespecialiseerde afdeling voor meer langdurige revalidatie.

Welke zijn de risicofactoren voor een beroerte?

  • hoge bloeddruk/hypertensie
  • te hoog vetgehalte, te hoge cholesterol, hyperlipidemie
  • suikerziekte/diabetes
  • overgewicht/obesitas, te grote buikomtrek/roken

Dit zijn factoren die kunnen worden aangepakt door verandering in levensstijl: gezonde voeding, extra beweging, al dan niet in combinatie met medicatie.

Daarnaast zijn er ook andere risicofactoren die in essentie dan weer niet beïnvloedbaar zijn:

  • leeftijd
  • geslacht (voornamelijk mannelijk geslacht)
  • ras
  • andere genetische factoren