Soms gaat het anders - literatuur

Het overlijden van uw kindje is een bijzonder ingrijpende gebeurtenis. Als ouder blijft u achter met een eindeloos groot verdriet. Misschien wordt u nu in deze moeilijke periode liefst met rust gelaten of wilt u uw verdriet enkel delen met uw dierbaren. Wij hebben er begrip voor.

Daarom maakten wij – medewerkers van de sociale en pastorale dienst - een overzicht van interessante links en literatuur.

Zelfhulpgroepen en professionele begeleiding

Met Lege Handen

Rustoordlaan 4
3010 Kessel-Lo
Tel. +32 16 26.00.55
www.metlegehanden.be
(zelfhulpgroep)

Cozapo

Contactgroep zwangerschapsafbreking na prenataal onderzoek.
www.cozapo.org
info(at)cozapo.org

Berrefonds

www.berrefonds.be
info(at)berrefonds.be
(herinneringsdoosjes)

Vlinderpost voor mama en papa

elisiovlinderpost.be

Ouders van overleden kinderen

Centraal contactadres
Christine Langouche
Nieuwstraat 41 - 3360 Korbeek-Lo
info(at)ovok.be

Centraal contactnummer
Petra Heremans
T: 0497 70 88 26
www.ovok.be
(zelfhulpgroep)

Stichting lieve Engeltjes

Postbus 87
Nl-5670 AB NUENE
Nederland
Tel +31 6 12 76 31 56
www.lieve-engeltjes.nl
(ondersteuning door lotgenoten)

Stichting Achter de Regenboog

Biltstraat 449a
Nl-3572 AW UTRECHT
Tel +31 302 33 41 41
(Verliesverwerking met kinderen en jongeren)

Fara

Fara vzw begeleidt vrouwen, koppels en hun omgeving bij zwangerschapskeuzes. Verloor je je kindje waar je zo naar hebt verlangd? Maakte je ooit een keuze en heb je het er moeilijk mee? Dan is Fara er voor je. Zij bieden een luisterend oor en professionele begeleiding.

www.faranet.be

Interessante literatuur

  • Keirse M., Vingerafdruk van verdriet. Woorden van bemoediging, Lannoo, Tielt, 1999
  • De Bruijn M., Leren leven met verliezen, Epo, Berchem,1997.
  • Pauwels K., Gids bij een overlijden, Lanno, Tielt, 1996
  • Somers P., Gebroken Wit. Bewust omgaan met de dood, Van Halewyck, Leuven, 1997
  • Cuisinier M. en Janssen H., Met Lege Handen. Vrouwen over het verlies van hun baby’s in de zwangerschap of rond de bevalling, Van Holkema & Warendorf, Houten, 1991
  • De Vries I., We hadden haar Anna willen noemen, Jan Van Arkel, Utrecht, 1994
  • Klein L.C. - Vuijst, Rouwen om een kind, Jongbloed, Hereveen, 1999
  • Lenaerts E., Is jouw kindje verdwaald?, Flora, Lelystad, 1987
  • Vercammen G., Stille baby’s: rouwverwerking bij doodgeboorte en zwangerschapsafbreking, Archipel, Amsterdam, 2000
  • Van Buuren M., Als je zwangerschap misloopt, La Rivière en Voorhoeven, Kampen, 1994
  • Zonder auteur, Afscheid nemen, 1994 te bestellen bij werkgroep Met lege handen
  • Keirse M., Van het leven geleerd, Lannoo, Tielt.
  • Gebbe Y. en Rozemeyer D., Misschien was je vandaag wel geboren, Jonge Hond
  • Van Stichel E.,… Mag ik u proficiat wensen?, Lannoo, Tielt
  • Hoff E., Leven met Sarah (herkenbare getuigenis van een lotgenote.), Werdeldbibliotheek
  • Van den Boogaard K., Geen wiegje, geen luiers. De rouw over het onzichtbare kind, VU Uitgeverij.
  • Stichting lieve engeltjes, Geen blote voetjes in het zand, Personalia
  • Geyskens E. en Buckinx A., De broze wolk, Brug
  • Rietberg J. en Pel M., Altijd een kind tekort, Uitgeverij Dair.

Boeken over rouwverwerking bij kinderen

  • In de zee van mama's buik van Leen van den Berg,
    uitgeverij: Eenhoorn - ISBN: 905 83 838 14.
    Dit boek sluit nog het beste aan bij de problematiek want het behandelt het verlies van een kindje door miskraam. Al leesbaar vanaf 4 jaar. 
  • Benjamin van E.Nijssen (2009),
    uitgeverij: Clavis - ISBN: 978 90 481 088 2
    Robin heeft een babybroertje gekregen. Benjamin is zijn naam. Het is feest en iedereen is blij. Robin is dolgelukkig met zijn broertje. Hij weet al wat ze later allemaal kunnen doen samen. Maar dan blijkt dat Benjamin erg ziek is en dat niemand hem kan genezen. Benjamin sterft en laat een gebroken gezin achter. De ouders van Robin zijn ontroostbaar. Gelukkig heeft Robin een lieve oma en opa, een toffe tante en een attente juf, die hem opvangen en hem helpen het verdriet te verwerken. En dan gebeurt er een wonder! Een sereen verhaal over een jongen die zijn babybroertje verliest. De ingetogen tekst van Elfi Nijssen gaat hand in hand met de warme illustraties van Eline van Lindenhuizen. Voor kinderen vanaf 4 jaar.
  • Kikker en het vogeltje van Max Velthuijs
    Kikker heeft een vogeltje gevonden: hij haalt Varkentje erbij en ook Eend en Haas voegen zich bij het gezelschap. De laatste stelt vast dat het vogeltje dood is en filosofeert: 'Iedereen gaat dood'.
    De dieren begraven het vogeltje en gaan vervolgens spelend over tot de orde van de dag. Kikker constateert dat het leven prachtig is en in de boom zingt weer een ander vogeltje.
    Een fraai prentenboek met aquarellen in kleur en een tekst, die uitstekend geschikt is om aan jonge kinderen voor te lezen. Na een keer voorlezen kunnen jonge kinderen het verhaal met gemak 'teruglezen' via de prenten.
    Het is een harmonisch geconstrueerd verhaal met een voor kleuters bevredigende afloop, zodat de kinderen zich veilig blijven voelen.
    Het taalgebruik is goed op de doelgroep toegesneden. Ook in een groep zou dit boek prima kunnen dienen als opstapje naar een (klasse)gesprek over de dood. De sobere, vaak geestige kleurenprenten zijn alle in kaders geplaatst.
    Op een vijftal plaatsen loopt de prent over een dubbele pagina, wat een zeer prettige ruimtelijke werking tot gevolg heeft.
    Een geslaagd prentenboek voor kinderen vanaf 5 jaar.
    Zwarte omkadering. Het boek kan zeker in een behoefte voorzien en is voor te lezen vanaf ca. 2 jaar. Winnaar van een Zilveren Griffel 1996.
  • Als je dood bent word je dan nooit meer beter? van Piet Breebaart & J. Breebaart
    Fred Konijn woont met zijn jongere broertje Joep in het bos. Op een dag wordt Joep ziek en de dokter, in wie Fred aanvankelijk een groot vertrouwen heeft, kan hem niet meer beter maken en Joep gaat dood. Vader zoekt een grasveldje uit waar Joep in het bijzijn van veel andere dieren begraven wordt. Fred is eerst heel verdrietig en vooral boos, maar als na een tijdje de zon weer schijnt, kan hij toch weer spelen en lachen met zijn vriendjes. Dit prentenboek is gemaakt door een vader samen met zijn 5-jarig zoontje naar aanleiding van de dood van hun zoontje/jongere broertje. De rolverdeling is traditioneel; de arts is dokter Uil, de mollen graven het graf, de bever timmert de kist. Het boek is uitgevoerd met steeds op de linkerpagina de tekst in grote letters en de illustraties op de rechterpagina, meestal een grote plaat, soms twee scenes op een bladzijde. De naieve potloodtekeningen in zachte kleuren zijn lief en eenvoudig, maar conventioneel en passen goed bij de tekst. De omslag is zacht-groen met daarop een tekening uit het boek. Het verhaal is geschikt voor kinderen die een dergelijke ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt, maar ook voor andere kleuters vanaf ca. 4 jaar.
  • Kinderen en de dood
    Dit boek wil duidelijk maken hoe kinderen rouwen. Wanneer een gezinslid overlijdt, bestaat de kans dat de ontwikkeling van het kind in gevaar komt. Aan de hand van behandel voorbeelden beschrijven de auteurs in acht hoofdstukken de verstoringen, die kunnen optreden wanneer een ouder, broertje of zusje overlijdt. Tevens laten zij zien hoe door een psychoanalytische behandeling een gestagneerd rouwproces op gang kan worden gebracht en wat de betekenis van ouderbegeleiding kan zijn. Tenslotte wordt aandacht besteed aan de problematiek van het vervangkind.
  • Dit doe je kinderen niet aan van Johan Snoeck
    De auteur, zelf moeder van drie kinderen, is orthopedagoge en werkzaam als coach en trainer voor ouders. In dit boek worden niet alleen rouwen en verdriet besproken in verband met de dood, maar ook andere omstandigheden, bijvoorbeeld een verhuizing, niet opgenomen worden in een groep, echtscheiding en pesten worden als zodanig beschouwd. Er worden geen pasklare antwoorden gegeven op het waarom van veel situaties. Het blijft natuurlijk moeilijk om eenduidige conclusies te geven; elk geval staat op zichzelf en ieder persoon is uniek, dus zal ook verschillend gereageerd worden op verdriet en rouwverwerking. De schrijfster reikt veel voorbeelden aan, bijvoorbeeld over schuldgevoel of over de laatste order of wens van de overledene. Door deze opdracht kan het gebeuren dat een rouwverwerking stagneert en men gebonden blijft aan een niet in te lossen schuldgevoel tegenover de overledene. Diverse hoofdstukken zijn geschreven vanuit een christelijke overtuiging. Een boek om niet in een keer door te lezen, maar ter hand te nemen wanneer men met rouw geconfronteerd wordt.
  • Dag Manon, daaag van E. Beukema
    De 3-jarige Laura krijgt eindelijk haar langverwachte zusje. Manon wordt in het ziekenhuis geboren en moet daar een tijdje blijven. Ze blijkt 'heel ziek' te zijn. Ze wordt gedoopt en de familie maakt veel foto's van haar tot ze sterft. Op de begrafenis zijn veel mensen om afscheid te nemen en het verdriet te delen. De mensen laten ballonnen op op de begraafplaats, waar Manon een mooie steen met een beer krijgt. Mama en Laura verzorgen het graf en herinneren zich Manon o.a. aan de hand van foto's. Vier jaar later mag Laura haar pasgeboren broertje vasthouden. Prentenboek met sfeervolle, maar stijve illustraties in kleur met dikke zwarte contouren. De tekst op de tegenoverliggende, telkens anders gekleurde pagina is gedrukt in een ouderwetse typeletter, waarbij belangrijke woorden groter en grootst zijn afgedrukt. Dit beladen thema is zorgvuldig uitgewerkt in eenvoudige, directe taal. Aan de gevoelens van Laura en haar familie is voldoende aandacht besteed. Bovendien gloort er weer hoop in de toekomst door de komst van een nieuw broertje. Goed bruikbaar, vierkant boek om te bekijken met en voor te lezen aan kinderen vanaf ca. 3 jaar die een babybroertje of -zusje hebben verloren.
  • De dagen daarna van Elle van Lieshou
    De moeder van zevenjarige Lis is overleden. Hoe kan dat nu? Moeder komt altijd terug. Op knappe wijze, in korte zinnen die zijn afgestemd op beginnende lezers, vanaf groep vier van de basisschool, komt de verwarring van de kleine Lis in de dagen daarna naar voren. De tekst wordt gedragen door de mooie, artistieke en zeer suggestieve illustraties. Het boekje is een herdruk van het in 1993 verschenen "Mama komt toch altijd terug?". De tekst is nu hier en daar wat veranderd en meer bij de tijd gebracht. Zo zijn termen als "mis" en "kerkhof" vervangen door "dienst" en "begraafplaats". De omslag en de illustraties, in deze herdruk van andere hand, zijn geheel vernieuwd. De tekst, over het moeilijke onderwerp dood, is ontroerend, en goed getroffen. De tekeningen, nu geheel in kleur uitgevoerd, zijn ware kunststukjes. Ze zijn, niet alleen voor jonge kinderen, maar ook voor oudere het bekijken ten volle waard. Al met al is dit stevig gebonden en met een mooie lay-out uitgegeven boek een juweeltje! Vanaf ca. 7 jaar.
  • Onzichtbaar van Marijn Brouckaert (tekst) en Carolina Celas (illustraties)
    Over een kindje dat een tekening maakt van een baby met vleugels in de buik... Omdat oma gezegd had dat je vleugels nodig had om naar de hemel te gaan...
    https://issuu.com/-m3-/docs/nederlands_onzichtbaar